Lễ Sóng Mun – nét đẹp tín ngưỡng của người Dao Thanh Y ở Quảng Ninh

Với tiếng chuông, tiếng trống, lời khấn bằng tiếng Dao cổ cùng những lễ vật do các gia đình trong bản chung tay chuẩn bị, lễ Sóng Mun thể hiện ước vọng về cuộc sống bình an, mùa màng thuận lợi và sự gắn kết cộng đồng của người Dao Thanh Y ở Quảng Ninh.

Lễ Sóng Mun mang những nét đẹp văn hóa tâm linh của người Dao Thanh Y

Lễ Sóng Mun mang những nét đẹp văn hóa tâm linh của người Dao Thanh Y (Ảnh: Báo Văn Hoá)

Trong đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào Dao Thanh Y, lễ Sóng Mun là một nghi lễ truyền thống có ý nghĩa quan trọng. Theo cách lý giải của người Dao Thanh Y, “Sóng Mun” là lễ cầu bình an, cầu may mắn, gửi gắm mong ước về sức khỏe, sự thuận hòa và cuộc sống no ấm. Nghi lễ được duy trì qua nhiều thế hệ, gắn với tín ngưỡng dân gian và hoạt động sản xuất nông nghiệp của cộng đồng.

Nghi lễ cầu an gắn với chu kỳ mùa vụ

Theo phong tục tại các bản làng người Dao Thanh Y, lễ Sóng Mun thường được tổ chức ba lần mỗi năm, vào ngày mùng 2 tháng 2 âm lịch, ngày 12 – 13 tháng 7 và ngày 20 – 21 tháng Chạp. Những thời điểm này gắn với các dấu mốc trong chu kỳ sản xuất và sinh hoạt của cộng đồng, từ khởi đầu mùa vụ đến khi khép lại một năm lao động.

​Lễ vật gồm gà, thịt lợn, xôi, hoa quả, rượu trắng, hương nhang và các vật phẩm dân gian truyền thống

Lễ vật gồm gà, thịt lợn, xôi, hoa quả, rượu trắng, hương nhang và các vật phẩm dân gian truyền thống (Ảnh: Báo Văn Hoá)

Thông qua nghi lễ, người dân bày tỏ lòng thành kính với Bàn Vương – vị thủy tổ trong tín ngưỡng người Dao, các vị thần linh và tổ tiên; đồng thời cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, vật nuôi sinh trưởng, gia đình mạnh khỏe và bản làng bình yên.

Các hộ dân trong bản cùng nhau góp lễ vật

Các hộ dân trong bản cùng nhau góp lễ vật (Ảnh: Báo Văn Hoá)

Điểm đáng chú ý của lễ Sóng Mun là tính cộng đồng thể hiện ngay từ khâu chuẩn bị. Các hộ dân cùng đóng góp lễ vật, công sức để tổ chức nghi lễ chung. Mâm cúng thường có thịt lợn, gà, xôi, bánh truyền thống, rượu trắng, hoa quả và các vật phẩm khác tùy phong tục từng địa phương. Không gian hành lễ được bài trí trang nghiêm với tranh thờ, giấy bản và những vật dụng tín ngưỡng truyền thống.

Độc đáo nghi lễ Sóng Mun của người Dao Thanh Y

Chủ lễ thường là già làng hoặc thầy cúng, nghệ nhân lớn tuổi trong bản, là người đàn ông đã được cấp sắc, có uy tín và được nhân dân suy tôn (Ảnh: Báo Văn Hoá)

Phần nghi lễ do già làng hoặc thầy cúng (thầy Tào) có uy tín, am hiểu phong tục đảm nhiệm. Trong trang phục truyền thống, người chủ lễ thực hiện các nghi thức dâng hương, rót rượu, đọc lời khấn bằng tiếng Dao cổ. Tiếng trống, thanh la và chuông đồng hòa cùng lời khấn tạo nên không khí linh thiêng, thể hiện sự kết nối giữa con người với thế giới tâm linh.

Sau phần lễ, cộng đồng cùng tham gia các hoạt động giao lưu, múa hát và thụ lộc. Những mâm cơm chung không chỉ mang ý nghĩa chia sẻ lộc lành mà còn là dịp để các gia đình gặp gỡ, thăm hỏi, củng cố tình đoàn kết trong bản.

Lan tỏa giá trị văn hóa của người Dao

Ngày 15/11/2026, tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam, đồng bào Dao Thanh Y tỉnh Quảng Ninh đã tái hiện nghi lễ Sóng Mun trong khuôn khổ các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026. Hoạt động giúp công chúng có dịp tìm hiểu một thực hành tín ngưỡng đặc trưng của cộng đồng người Dao vùng Đông Bắc.

Lễ Sóng Mun cũng là dịp gắn kết của các thành viên trong cộng đồng, hỗ trợ nhau trong cuộc sống, cùng nhau lao động sản xuất để xây dựng bản làng ấm no, hạnh phúc

Lễ Sóng Mun cũng là dịp gắn kết của các thành viên trong cộng đồng, hỗ trợ nhau trong cuộc sống, cùng nhau lao động sản xuất để xây dựng bản làng ấm no, hạnh phúc (Ảnh: Báo Văn Hoá)

Việc tái hiện nghi lễ có sự tham gia trực tiếp của nghệ nhân và những người am hiểu phong tục, qua đó giới thiệu không chỉ các nghi thức cúng tế mà còn cả trang phục, lễ vật, âm nhạc và sinh hoạt cộng đồng gắn với Sóng Mun.

Trong bối cảnh đời sống hiện đại có nhiều thay đổi, việc bảo tồn nghi lễ cần gắn với vai trò chủ thể của cộng đồng, đặc biệt là những người đang nắm giữ tri thức và thực hành phong tục. Qua từng thế hệ, những lời khấn, nhịp trống, tiếng chuông và tập quán cùng nhau chuẩn bị lễ vật đã góp phần tạo nên bản sắc riêng của người Dao Thanh Y.

Không chỉ là dịp gửi gắm ước vọng bình an, lễ Sóng Mun còn phản ánh quan niệm sống hài hòa với thiên nhiên, lòng biết ơn tổ tiên và tinh thần gắn bó giữa các thành viên trong cộng đồng. Đó cũng là những giá trị làm nên sức sống của di sản văn hóa truyền thống giữa đời sống hôm nay.