Tọa đàm về Thư pháp Quốc ngữ và triển lãm Thư pháp Phật giáo tại chùa Tam Chúc (Ninh Bình) ngày 17–18/10 mở ra hướng tiếp cận mới trong việc truyền tải các giá trị văn hóa, tinh thần Phật giáo bằng tiếng Việt, giúp công chúng, đặc biệt là người trẻ, dễ đọc và hiểu thông điệp được gửi gắm.
Mở rộng khả năng tiếp nhận thông điệp
Trong không gian chùa Việt, hoành phi, câu đối, văn bia và những tác phẩm thư pháp không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn góp phần lưu giữ, truyền tải giáo lý và lời dạy của các bậc tiền nhân. Tuy nhiên, nhiều tác phẩm sử dụng chữ Hán, khiến người xem ngày nay khó tiếp cận nếu không có kiến thức về ngôn ngữ này.
Ông Trần Đức, Chủ tịch Câu lạc bộ Thư pháp Việt, giới thiệu Thư pháp Việt tại Đại hội Đại biểu Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Nghệ An năm 2026 (Ảnh: Báo Đại Đoàn Kết)
Từ thực tế đó, Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đang nghiên cứu việc đưa Thư pháp Quốc ngữ vào không gian văn hóa Phật giáo. Theo ông Trần Đức, Chủ tịch Câu lạc bộ Thư pháp Việt, việc thể hiện nội dung bằng tiếng Việt giúp người xem có thể trực tiếp đọc, hiểu thông điệp, thay vì chỉ thưởng lãm hình thức hoặc phụ thuộc vào sự diễn giải.
Lớp học thư pháp miễn phí tại chùa Hải Vân, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: GHPG)
Định hướng này không nhằm thay thế thư pháp chữ Hán, vốn có giá trị lịch sử và nghệ thuật riêng, mà hướng tới sự tồn tại song song của hai hình thức. Nếu được triển khai phù hợp, Thư pháp Quốc ngữ có thể góp phần làm phong phú không gian văn hóa tại các cơ sở Phật giáo, đồng thời tạo thêm cách tiếp cận gần gũi với công chúng trẻ.
Từng bước xây dựng tiêu chí nghệ thuật
Triển lãm Thư pháp Việt tại Đại hội Đại biểu Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Nghệ An năm 2026 (Ảnh: Báo Đại Đoàn Kết)
Trong khuôn khổ sự kiện kỷ niệm 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam và Hội thảo khoa học quốc gia “Văn hóa Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên số: Thực tiễn và định hướng phát triển”, chương trình dự kiến giới thiệu khoảng 150 tác phẩm Thư pháp Quốc ngữ với nội dung là những câu kinh, lời dạy của chư Phật, chư Tổ. Công chúng còn có thể xem nghệ nhân viết thư pháp và trải nghiệm không gian thiền trà.
Bên cạnh hoạt động trưng bày, tọa đàm sẽ tập trung trao đổi về tiêu chí nghệ thuật, nội dung phù hợp và nguyên tắc ứng dụng thư pháp trong không gian Phật giáo. Đây là những vấn đề cần được làm rõ để loại hình này phát triển bài bản, tránh chỉ dừng ở việc tạo hình chữ đẹp.
Việc đưa thư pháp Quốc ngữ vào khoảng 20.000 ngôi chùa trên cả nước là định hướng dài hạn được đặt ra. Để hiện thực hóa mục tiêu, cần có lộ trình nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá, bảo đảm sự hài hòa giữa tính thẩm mỹ, độ chính xác của nội dung và đặc trưng văn hóa Phật giáo.
Khi ngôn ngữ quen thuộc được kết hợp với nghệ thuật thư pháp, những thông điệp tinh thần có thêm cơ hội đến gần đời sống đương đại, góp phần gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa Phật giáo Việt Nam.
