Dù chỉ gắn bó với mảnh đất Thanh Ba trong khoảng thời gian ngắn ngủi từ năm 1859 đến 1862, cụ Nguyễn Đình Chiểu đã để lại những dấu ấn tư tưởng và tinh thần yêu nước vô cùng sâu đậm. Tại đây, cụ cùng gia đình mở lớp dạy học, bốc thuốc chữa bệnh cho nhân dân, đồng thời sáng tác thơ văn cổ vũ phong trào kháng Pháp. Chính niềm xúc động nghẹn ngào trước sự hy sinh anh dũng của những người nông dân áo vải trong trận tập kích đồn Tây Dương tại chợ Trường Bình cuối năm 1861 đã thôi thúc cụ viết nên "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc". Tác phẩm không chỉ là đỉnh cao vang dội của văn học yêu nước thế kỷ XIX, mà còn là bản anh hùng ca bất tử về khí phách can trường của người nông dân Nam Bộ trước họa ngoại xâm.
Buổi khánh thành Nhà lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu (Nguồn: TTXVN)
Nhà lưu niệm Danh nhân văn hóa Nguyễn Đình Chiểu được trân trọng xây dựng trên khuôn viên đất rộng khoảng 1.300 m² với tổng kinh phí đầu tư 9 tỷ đồng. Dự án bao gồm các hạng mục đồng bộ: san nền, đền thờ chính, nhà khách, sân đường, hệ thống cổng, hàng rào bảo vệ, thoát nước, chiếu sáng nghệ thuật và cảnh quan cây xanh xanh mát. Trong đó, tâm điểm là ngôi đền thờ được thiết kế tôn nghiêm theo phong cách kiến trúc đình, đền, miếu truyền thống của vùng đất Nam Bộ.
Không gian kiến trúc cổ kính này mang lại cảm giác vô cùng thanh tịnh, tôn nghiêm, đáp ứng hoàn hảo nhu cầu tưởng niệm, nghiên cứu khoa học, giáo dục truyền thống cũng như đón tiếp các phái đoàn, du khách thập phương về dâng hương, tham quan.
Dâng hương tại Nhà lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu (Nguồn: TTXVN)
Danh nhân Nguyễn Đình Chiểu (1822 – 1888) là nhà thơ, nhà giáo, thầy thuốc và nhà tư tưởng lớn. Dẫu chịu cảnh mù lòa từ thuở thanh xuân, cụ vẫn giữ trọn vẹn khí tiết thanh cao, cống hiến trọn đời cho y học, giáo dục và văn chương, hiên ngang trước mọi sự mua chuộc của kẻ thù. Những kiệt tác như Lục Vân Tiên, Dương Từ – Hà Mậu, Ngư Tiều vấn đáp y thuật… mãi là ngôi sao sáng trên bầu trời văn học nước nhà. Năm 2021, UNESCO đã vinh danh cụ là Danh nhân văn hóa thế giới, một minh chứng cho tầm vóc vĩ đại mang tính nhân loại của cụ.
Việc xây dựng Nhà lưu niệm không chỉ bảo tồn di sản của cụ mà còn tạo nên một điểm nhấn tâm linh mang tầm chiến lược. Cùng với Di tích lịch sử – văn hóa quốc gia chùa Tôn Thạnh, Nhà lưu niệm sẽ kết nối thành một không gian văn hóa đặc sắc. Nơi đây hứa hẹn trở thành địa chỉ đỏ giáo dục lòng yêu nước, đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" sâu sắc cho thế hệ trẻ, đồng thời tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy phát triển du lịch và kinh tế – xã hội bền vững của địa phương trong kỷ nguyên mới.
