Diễn ra từ ngày 22–25/10/2026 tại xã Cổ Lễ, tỉnh Ninh Bình, lễ hội truyền thống chùa Cổ Lễ là dịp để người dân, du khách tìm hiểu kiến trúc cổ tự, hòa mình vào hội bơi trải và khám phá những nghi lễ, diễn xướng dân gian được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Chùa Cổ Lễ – điểm hẹn của người dân và du khách mỗi mùa hội tháng Chín âm lịch (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Dấu ấn văn hóa trong không gian cổ tự
Tháp Cửu phẩm liên hoa – một trong những công trình kiến trúc tiêu biểu của chùa Cổ Lễ (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Chùa Cổ Lễ, tên chữ là Thần Quang tự, được khởi dựng từ thời Lý, gắn với Quốc sư Nguyễn Minh Không. Trải qua nhiều lần tu bổ, ngôi chùa hình thành quần thể kiến trúc độc đáo, nổi bật với tháp Cửu phẩm liên hoa, gác chuông, cầu cuốn và các công trình thờ tự. Kiến trúc chùa kết hợp yếu tố truyền thống Việt Nam với phong cách phương Tây, tạo nên dấu ấn riêng trong không gian văn hóa địa phương.
Nghi lễ rước kiệu với sự tham gia của các cửa họ và người dân địa phương (Ảnh: Hội chùa Cổ Lễ năm 2025)
Hằng năm, lễ hội là dịp tưởng nhớ Đức Thánh tổ Nguyễn Minh Không, đồng thời duy trì các nghi lễ tín ngưỡng và hoạt động văn hóa cộng đồng. Theo kế hoạch năm nay, chương trình có lễ dâng hương, rước kiệu, tế Thánh Tổ cùng các tuần cúng theo phong tục địa phương. Đoàn rước với kiệu Đức Thánh Tổ, Thánh Mẫu, kiệu Thuyền, kiệu Thóc và kiệu Bát Cống góp phần tái hiện những nghi thức được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Múa rối cạn và hội bơi trải đặc sắc
Múa rối cạn chầu Thánh Tổ – nét diễn xướng gắn với đời sống tín ngưỡng trong lễ hội chùa Cổ Lễ (Ảnh Báo Văn Hoá)
Một nét riêng của hội chùa Cổ Lễ là múa rối cạn chầu Thánh Tổ. Loại hình diễn xướng kết hợp động tác múa, âm nhạc và tín ngưỡng, gửi gắm mong ước về cuộc sống bình an, mùa màng thuận lợi. Bộ rối gồm chín tượng, trong đó có một tượng Chàng và tám tượng Thánh. Những động tác theo nhịp trống, chiêng giúp người xem cảm nhận sự gắn bó giữa nghệ thuật dân gian và đời sống tinh thần của cộng đồng.
Người dân cùng sửa soạn trải, chuẩn bị cho lễ hội chùa Cổ Lễ năm 2026 (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Bên cạnh đó, hội thi bơi trải trên sông Cổ Lễ – Cát Chử là hoạt động thu hút sự quan tâm của người dân và du khách. Cuộc thi đòi hỏi sức bền, kỹ thuật chèo và sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên. Công việc sửa soạn, tu bổ trải và luyện tập trước ngày hội cũng thể hiện tinh thần chung sức của các đội tham gia.
Trao truyền di sản qua mỗi mùa hội
Lễ hội truyền thống chùa Cổ Lễ đã được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Năm 2025, chùa tiếp tục được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt, ghi nhận những giá trị nổi bật về lịch sử, kiến trúc và văn hóa.
Những danh hiệu này đồng thời đặt ra yêu cầu bảo vệ di tích và duy trì các thực hành văn hóa gắn với cộng đồng. Mỗi mùa hội, người dân không chỉ tham gia nghi lễ, bơi trải mà còn góp phần hướng dẫn thế hệ trẻ hiểu về phong tục, ý nghĩa của từng hoạt động.
Chùa Cổ Lễ (Thần Quang tự) – công trình kiến trúc cổ gắn với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người dân địa phương (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Với du khách, hành trình về chùa Cổ Lễ vì thế không chỉ dừng ở tham quan kiến trúc hay dự hội, mà còn là cơ hội tìm hiểu cách một cộng đồng gìn giữ ký ức và bản sắc quê hương. Khi di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống, những giá trị truyền thống sẽ có thêm cơ hội được trao truyền và phát huy qua các thế hệ.
