Trong hai ngày 11 và 12/12, tại khu vực hồ Suối Chiếu, bản Chiếu, xã Mường Cơi, tỉnh Sơn La, chương trình nghệ thuật thực cảnh “Hồn Mường thức giấc” sẽ tái hiện đời sống, phong tục và huyền thoại của người Mường. Thông qua tiếng hát Đang, điệu múa Mợi, nhịp đâm đuống cùng câu chuyện trao truyền di sản giữa các thế hệ, chương trình góp phần giới thiệu bản sắc văn hóa địa phương tới công chúng và du khách.
Để đưa đời sống văn hóa Mường lên sân khấu, chương trình khai thác tiếng hát Đang, điệu múa Mợi của nghệ nhân Mường bản Thải, nhịp đâm đuống từ các bản Thải, Mỏ, Chiếu cùng nhiều phong tục, sinh hoạt cộng đồng. Nghệ nhân các dân tộc Dao, Mông và Kinh trên địa bàn cũng tham gia đóng góp những nét văn hóa riêng. (Ảnh: HÀ PHƯƠNG)
Do UBND xã Mường Cơi chủ trì, chương trình nằm trong khuôn khổ Lễ hội Văn hóa các dân tộc và Ngày hội Cam năm 2026. Được dàn dựng bởi hai đạo diễn Trần Trung và Mai Long, “Hồn Mường thức giấc” khai thác chất liệu văn hóa bản địa, kết hợp cảnh quan thiên nhiên với hình thức biểu diễn thực cảnh.
Điểm nhấn là vở diễn kéo dài 60 phút, gồm ba chương, chín cảnh. Thay vì kể lại một tích truyện dân gian có sẵn, ê-kíp lựa chọn mối quan hệ cha con làm mạch xuyên suốt, qua đó đặt ra câu chuyện về sự tiếp nối tri thức, phong tục và di sản văn hóa giữa các thế hệ.
Một tiết mục biểu diễn của các nghệ nhân và người dân xã Mường Cơi tại họp báo. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)
Chương đầu tiên, “Tiếng gọi bản Mường”, tái hiện nhịp sống thường ngày qua những hoạt động lên nương, gánh nước, nhóm bếp, làm nghề và hát giao duyên. Trong không gian ấy, mâu thuẫn giữa người cha mong con tiếp nối lời mo, tri thức tổ tiên và người con muốn tìm con đường riêng dần xuất hiện.
Sang chương “Ngọn lửa ngàn đời”, sự ra đi của người cha khiến những lời truyền dạy còn dang dở. Từ không gian tang lễ và tiếng mo, người con nhớ về huyền thoại đi tìm lửa. Ngọn lửa mang về bản bất ngờ vụt tắt, buộc con người tiếp tục hành trình học cách tự tạo ra lửa và truyền dạy cho nhau. Hình ảnh những bếp lửa lần lượt được thắp sáng trở thành biểu tượng cho sức sống và sự tiếp nối của cộng đồng.
Hồn mường thức giấc – Một hành trình từ cánh đồng hoa, không gian tâm linh đến những đại cảnh giữa thung lũng sẽ kể câu chuyện về cội nguồn, ký ức và sức sống văn hóa của người Mường ở Mường Cơi. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)
Ở chương cuối “Hồn Mường thức giấc”, người con tìm đến các nghệ nhân để học lại tiếng nói, câu hát và tri thức văn hóa của dân tộc. Đại cảnh đám cưới khép lại vở diễn với sự hòa giọng của nghệ nhân, phụ nữ, trai gái và trẻ nhỏ, nhấn mạnh rằng di sản chỉ có thể trường tồn khi được cộng đồng gìn giữ, trao truyền.
Một góc không gian của thực cảnh đang được dàn dựng. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)
Bên cạnh vở diễn chính, hành trình trải nghiệm dành cho du khách còn có không gian “Nhập Mường”, giới thiệu chất liệu Mo Mường, cùng các hoạt động tìm hiểu tiếng hát Đang, múa Mợi và nhịp đâm đuống. Nghệ nhân người Mường tại các bản Thải, Mỏ, Chiếu tham gia trình diễn; nghệ nhân các dân tộc Dao, Mông và Kinh trên địa bàn cũng góp thêm những sắc màu văn hóa riêng. Đặc biệt, khoảng 300 học sinh Trường THPT Tân Lang cùng người dân địa phương tham gia chương trình, tạo sự kết nối giữa di sản và thế hệ trẻ.
Đạo diễn Mai Long (trái) và đạo diễn Trần Trung (phải) chia sẻ về chương trình trong buổi gặp gỡ báo chí ngày 11/11. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)
Theo đạo diễn Mai Long, ê-kíp mong muốn kết hợp những yếu tố sẵn có của thiên nhiên với văn hóa bản địa để tạo nên chất liệu nghệ thuật riêng, đưa di sản đến gần hơn với khán giả. Đạo diễn Trần Trung cũng nhấn mạnh cách tiếp cận không chỉ dừng ở việc trình diễn, mà tạo không gian để khán giả trực tiếp trải nghiệm đời sống văn hóa Mường Cơi.
Thông qua chương trình, địa phương kỳ vọng mở rộng cơ hội quảng bá văn hóa, phát triển du lịch, đồng thời tạo thêm điều kiện để nghệ nhân truyền dạy các giá trị truyền thống. Khi người trẻ tiếp tục cất lời những câu hát của cha ông, bản sắc văn hóa Mường sẽ có thêm cơ hội được gìn giữ và lan tỏa trong đời sống hôm nay.
