Ngày 7/11, tại Văn Miếu Sơn Tây (Hà Nội), trưng bày chuyên đề “Quốc Tử Giám Thăng Long (1076–2026) với truyền thống hiếu học Sơn Tây” khai mạc, giới thiệu những dấu ấn tiêu biểu của nền giáo dục khoa cử Việt Nam và truyền thống trọng học, trọng dụng nhân tài trên vùng đất xứ Đoài.
Không gian trưng bày tại Văn Miếu Sơn Tây (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Trưng bày do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám phối hợp với Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Sơn Tây tổ chức, hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám, Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11. Thông qua hệ thống tư liệu, hình ảnh và hoạt động trải nghiệm, sự kiện góp phần đưa di sản giáo dục đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Mô hình thu nhỏ của Văn Miếu Sơn Tây (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Được thành lập năm 1076 dưới triều Lý, Quốc Tử Giám Thăng Long là trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam, từng giữ vai trò trung tâm đào tạo, bồi dưỡng nhân tài trong thời quân chủ. Trải qua hơn 700 năm hoạt động, nơi đây gắn với nhiều danh sư như Chu Văn An, Nguyễn Trực, Phùng Khắc Khoan, Nguyễn Bá Lân. Đặc biệt, 82 bia Tiến sĩ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thế giới, lưu dấu tên tuổi các nhà khoa bảng từ năm 1442 đến 1779, đồng thời phản ánh truyền thống đề cao tri thức và trọng dụng hiền tài.
Trải nghiệm tại Văn Miếu Sơn Tây (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Từ câu chuyện của Quốc Tử Giám, trưng bày làm nổi bật mối liên hệ giữa giáo dục kinh thành với truyền thống khoa bảng Sơn Tây. Theo phạm vi địa danh Sơn Tây được xác định trên bản đồ năm 1909 và 1940, vùng đất này có 70 người đỗ đại khoa, trong đó 40 người được khắc tên trên bia Tiến sĩ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Nhiều nhà khoa bảng Sơn Tây từng tham gia giảng dạy, quản lý tại Quốc Tử Giám như Phùng Khắc Khoan, Nguyễn Bá Lân, Phan Cận, Nguyễn Quý Hiển.
Du khách tham quan không gian trưng bày tại Văn Miếu Sơn Tây (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Truyền thống hiếu học địa phương còn được bồi đắp qua hệ thống trường công, trường tư và các lớp học do nhà Nho, người đỗ đạt mở tại làng xã. Những dòng họ có nhiều thế hệ khoa bảng như Phan Huy ở Sài Sơn, Lê ở Mai Trai, Kiều ở Đông Sàng, Đỗ ở Hương Ngải cùng các di tích Nho học như Văn Miếu Sơn Tây, Văn chỉ Đông Sàng, Hương Ngải, Phùng Xá là những dấu tích tiêu biểu của mạch nguồn văn hiến xứ Đoài.
Thông qua trưng bày, Ban tổ chức mong muốn làm rõ sự tiếp nối giữa di sản giáo dục quốc gia và truyền thống học tập ở địa phương, góp phần khơi dậy niềm tự hào, tinh thần tôn sư trọng đạo, ý thức gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa trong đời sống hôm nay.
