Trong hai ngày 17-18/9/2026, Bộ Văn hóa Thái Lan tổ chức chương trình “Chud Thai: Knowledge, Craftsmanship and Practices of the Thai National Costume” tại Bảo tàng Quốc gia Tokyo, Nhật Bản. Không chỉ giới thiệu các kiểu quốc phục truyền thống, chương trình còn trình diễn kỹ nghệ thủ công và cách tiếp cận mới với trang phục Thái, trong bối cảnh hồ sơ Chud Thai đang được chuẩn bị để UNESCO xem xét ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại vào cuối năm 2026.
Đưa quốc phục Thái Lan đến không gian quốc tế
Do Cục Xúc tiến Văn hóa thuộc Bộ Văn hóa Thái Lan tổ chức, chương trình tại Tokyo giới thiệu tám kiểu Chud Thai Phra Ratchaniyom dành cho phụ nữ cùng ba kiểu áo Phra Rajathan dành cho nam giới. Đây là dịp để các giá trị về trang phục, dệt may và kỹ nghệ thủ công truyền thống của Thái Lan được giới thiệu tới công chúng quốc tế trong một không gian văn hóa lớn của Nhật Bản. Chương trình cũng có sự chủ trì của Công chúa Sirivannavari Nariratana Rajakanya tại phần trình diễn thời trang ngày 18/9.
Đại diện chương trình phát biểu. Ảnh: The Nation
Không gian giới thiệu không chỉ tập trung vào bản thân trang phục mà mở rộng sang những kỹ thuật thủ công gắn với quá trình tạo tác. Các nghệ nhân trình diễn chế tác trang sức, bọc chỉ kim loại trang trí, thêu lụa trên khung, chế tác bạc và vàng, trang trí túi vải bằng kỹ thuật dát vàng truyền thống và dệt lụa với các họa tiết mang ý nghĩa cát tường. Việc đưa những kỹ thuật này vào thiết kế đương đại cho thấy cách Thái Lan giới thiệu thủ công truyền thống như một nguồn lực văn hóa có khả năng tiếp tục phát triển.
Từ di sản cung đình đến biểu tượng quốc phục
Chud Thai Phra Ratchaniyom gắn với quá trình nghiên cứu và phát triển trang phục Thái dành cho phụ nữ dưới sự thúc đẩy của Hoàng hậu Sirikit, Hoàng Thái hậu. Các nhà sử học và nhà thiết kế đã nghiên cứu những tư liệu về trang phục phụ nữ Thái qua các thời kỳ, trong đó có trang phục cung đình, để xây dựng những kiểu trang phục vừa thể hiện truyền thống văn hóa vừa phù hợp với xã hội hiện đại. Tám kiểu trang phục sau đó trở thành những hình mẫu quan trọng của trang phục nữ Thái đương đại.
Công chú Thái Lan Sirivannavari. Ảnh: The Nation
Tám kiểu Chud Thai Phra Ratchaniyom gồm Ruean Ton, Chitralada, Amarin, Boromphiman, Dusit, Chakri, Siwalai và Chakkraphat, được đặt tên theo các cung điện và công trình hoàng gia. Ba kiểu dành cho nam giới thuộc dòng áo Phra Rajathan, gồm áo tay ngắn, áo tay dài và kiểu mặc kết hợp với khăn thắt lưng. Hệ thống trang phục này phản ánh nhiều mức độ trang trọng khác nhau, từ những kiểu tương đối giản dị đến trang phục dành cho các sự kiện buổi tối và nghi lễ.
Hướng tới UNESCO và quan niệm về “di sản sống”
Năm 2024, Chính phủ Thái Lan đã thông qua việc đề cử “Chud Thai: Knowledge, Craftsmanship and Practices of the Thai National Costume” vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại của UNESCO. Hồ sơ dự kiến được xem xét tại kỳ họp thứ 21 của Ủy ban Liên chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, diễn ra tại Hạ Môn, Trung Quốc, từ ngày 30/11 đến 5/12/2026. Hiện Chud Thai vẫn đang ở giai đoạn đề cử và chưa được UNESCO ghi danh.
Trang phục truyền thông Thái Lan được trưng bài tại chương trình. Ảnh: The Nation
Trong quá trình hướng tới UNESCO, Thái Lan đồng thời thúc đẩy cách tiếp cận coi Chud Thai là một di sản sống, thay vì chỉ là trang phục được lưu giữ trong bảo tàng hoặc sử dụng trong các nghi lễ. Bộ Văn hóa nước này khuyến khích đưa chất liệu và hình thức trang phục truyền thống vào đời sống hiện đại, từ việc kết hợp khăn choàng sabai với quần jeans đến sử dụng dệt may Thái trong trang sức, túi xách và phụ kiện. Những cách tiếp cận này cho thấy truyền thống có thể được diễn giải theo những hình thức mới mà vẫn dựa trên nền tảng tri thức và kỹ nghệ vốn có.
Không gian trưng bày. Ảnh: The Nation
Chương trình tại Tokyo vì vậy không chỉ mang ý nghĩa giới thiệu thời trang mà còn mở ra một cách tiếp cận rộng hơn đối với di sản văn hóa. Thông qua trang phục, kỹ nghệ thủ công và thiết kế đương đại, Thái Lan đưa những giá trị gắn với bản sắc dân tộc đến gần hơn với công chúng quốc tế. Đây cũng là một phần trong nỗ lực xây dựng nhận thức quốc tế về Chud Thai, đồng thời khẳng định khả năng thích ứng của di sản trong đời sống hiện đại.
