Lễ hội Xuống đồng từ lâu đã trở thành một phần linh hồn, là nét đẹp văn hóa tinh thần không thể thiếu của cộng đồng cư dân vùng đảo Hà Nam, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh. Đây không chỉ đơn thuần là lễ hội truyền thống lớn nhất trong năm của địa phương, mà còn là chất xúc tác mạnh mẽ giúp khơi dậy tinh thần đoàn kết, tạo không khí phấn khởi, hăng hái thi đua lao động sản xuất trong toàn thể nhân dân. Đặc biệt, với những giá trị lịch sử và nhân văn sâu sắc được gìn giữ vẹn nguyên qua nhiều thế hệ, lễ hội đã chính thức được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2024.
Lễ hội Xuống đồng (Nguồn: Báo Văn Hóa)
Diễn ra ngay trước thời điểm người nông dân bước vào vụ gieo cấy mới, lễ hội chính là nơi gửi gắm lòng biết ơn sâu sắc của con người đối với Thần Nông và Thành Hoàng làng. Qua đó, người dân cùng nhau cầu nguyện cho một năm mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, mùa màng tươi tốt, cuộc sống ấm no.
Bắt nguồn sâu xa từ tục làm lễ Hạ điền và Thượng điền lâu đời của cư dân nông nghiệp vùng Hà Nam, lễ hội Xuống đồng đã được các thế hệ người dân nơi đây trân trọng bảo tồn và lưu truyền một cách nguyên vẹn. Giống như cấu trúc quen thuộc của nhiều lễ hội cổ truyền Việt Nam, Lễ hội Xuống đồng đan xen hài hòa giữa hai phần: phần lễ trang nghiêm và phần hội sôi nổi, tạo nên một không gian văn hóa đa sắc màu kéo dài suốt hai ngày hội. Phần lễ bao gồm các nghi thức tâm linh nghiêm cẩn như tế yết, cấy xuống đồng và lễ tế giã hội để khép lại chuỗi sự kiện. Trong khi đó, phần hội lại là tâm điểm chú ý khi bùng nổ với các cuộc thi tài năng mang đậm tính gắn kết cộng đồng như thi cấy lúa và thi bơi chải trên sông, thu hút sự tham gia và cổ vũ nhiệt tình của hàng ngàn người dân cùng du khách.
Cuộc đua thuyền trên sông (Nguồn: Báo Văn Hóa)
Gắn liền với không gian sông nước bảng lảng bên dòng sông Bạch Đằng lịch sử vĩ đại, Lễ hội Xuống đồng Quảng Ninh đã thể hiện một tính cộng đồng vô cùng cao đẹp khi mọi hoạt động đều lấy người dân làm trung tâm. Đây không chỉ là dịp thiêng liêng để mỗi người con hướng về nguồn cội, cầu mong cuộc sống ấm no, mà còn là một sân chơi văn hóa sống động, nơi những giá trị cốt lõi của vùng đảo Hà Nam được kế thừa, tỏa sáng và lan tỏa mạnh mẽ đến mai sau.
