Giữa nhịp sống hiện đại, những khung dệt ở buôn Tuôr, xã Hòa Phú (Đắk Lắk) vẫn vang tiếng thoi đưa. Bằng sự kiên trì của những phụ nữ Ê Đê, nghề dệt thổ cẩm đang được trao truyền, để những hoa văn truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay.
Khi màn đêm buông xuống những mái nhà dài ở buôn Tuôr, nhiều phụ nữ lại ngồi bên khung dệt. Những sợi chỉ nhiều màu được luồn qua từng nhịp tay, dần tạo nên các hoa văn mang dấu ấn văn hóa Ê Đê.
Bà H’Né cẩn thận trưng bày các sản phẩm thổ cẩm của địa phương. (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Gắn bó với nghề từ nhỏ, bà H’Né BYă (sinh năm 1959) đã có nhiều năm dệt thổ cẩm và truyền nghề cho phụ nữ trong buôn. Bà kể, trước đây, hầu như phụ nữ Ê Đê nào cũng biết dệt. Những tấm vải do chính tay họ làm ra được sử dụng để may trang phục, khăn choàng và các vật dụng trong nhà dài.
Tuy nhiên, khi quần áo may sẵn ngày càng phổ biến, nghề dệt truyền thống dần ít người theo học. Người trẻ có nhiều lựa chọn việc làm và sinh hoạt hơn, trong khi công việc dệt đòi hỏi sự kiên nhẫn và nhiều thời gian.
Trước nguy cơ nghề truyền thống mai một, UBND xã Hòa Phú phối hợp với các đơn vị tổ chức lớp tập huấn dệt thổ cẩm cho phụ nữ buôn Tuôr. Bà H’Né tiếp tục đảm nhận vai trò truyền nghề, hướng dẫn học viên từ những công đoạn đầu tiên như mắc sợi, điều chỉnh lực tay, đưa thoi đến tạo hoa văn.
Lớp học dệt thổ cẩm tại buôn Tuôr thu hút nhiều học viên tham gia. (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Những buổi học ban đầu không tránh khỏi lúng túng. Người để sợi rối, người dệt lệch hoa văn, nhưng dưới sự hướng dẫn tỉ mỉ của bà H’Né, từng đường dệt dần trở nên đều tay. Sau gần 10 buổi tối học nghề, chị H’Mư Niê đã hoàn thành sản phẩm đầu tiên.
“Tôi rất hạnh phúc khi được học dệt và tự tay làm ra sản phẩm cho gia đình. Sau này tôi cũng sẽ dạy lại cho con mình để nghề dệt thổ cẩm được gìn giữ”, chị H’Mư Niê chia sẻ.
Dù đã lớn tuổi, bà H’Né vẫn say mê với nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc mình. (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Với bà H’Né, truyền nghề không chỉ là dạy kỹ thuật. Bà còn kể cho học viên về ý nghĩa của các hoa văn, từ hình ảnh chim muông, dòng suối đến núi rừng, bông lúa. Qua từng họa tiết, đời sống, tín ngưỡng và mối quan hệ của người Ê Đê với thiên nhiên được lưu giữ trên mặt vải.
Hoa văn trên từng tấm thổ cẩm được các học viên của bà H’Né dệt nên. (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Từ lớp học, một số phụ nữ đã bắt đầu làm chăn, túi xách, khăn choàng và đồ trang trí. Sản phẩm vừa phục vụ nhu cầu gia đình, vừa có thể bán cho du khách, tạo thêm thu nhập trong thời gian nông nhàn.
Theo ông Trần Văn Thể, Phó Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội xã Hòa Phú, địa phương đã thành lập Câu lạc bộ thổ cẩm, tạo không gian để các học viên sinh hoạt, trao đổi kinh nghiệm; đồng thời định hướng quảng bá sản phẩm thông qua hoạt động du lịch và kết nối với các đơn vị lữ hành.
Từ những khung dệt giản dị ở buôn Tuôr, một nghề truyền thống đang được đánh thức bằng chính đôi tay của những người phụ nữ Ê Đê. (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Những khung dệt ở buôn Tuôr vì thế không chỉ tạo ra những tấm thổ cẩm. Mỗi sợi chỉ được nối lại, mỗi hoa văn được hoàn thành cũng là một cách để ký ức văn hóa Ê Đê tiếp tục được trao truyền giữa các thế hệ.
