Giữa mùa lúa chín ở thung lũng Mường Hoa, những trải nghiệm vẽ hoa văn bằng sáp ong, nhuộm chàm đang tạo thêm sức hút cho du lịch cộng đồng Tả Van, Lào Cai. Không chỉ được ngắm cảnh, du khách còn có cơ hội trực tiếp chạm vào nghề thủ công và khám phá những tri thức văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Du khách trải nghiệm tour khám phá văn hóa bản địa (Ảnh: Ngọc Liên/Báo Nhân Dân)
Những ngày đầu tháng 10, khi ruộng bậc thang ở Tả Van khoác lên sắc vàng, nhiều du khách tìm đến các bản làng để khám phá đời sống cộng đồng. Sau những cung đường qua thung lũng Mường Hoa, các hoạt động trải nghiệm nghề thủ công trở thành điểm dừng chân thú vị, giúp hành trình du lịch không chỉ dừng ở tham quan cảnh quan mà còn mở ra cơ hội tìm hiểu văn hóa bản địa.
Du khách nước ngoài tìm hiểu kỹ thuật vẽ hoa văn bằng sáp ong (Ảnh: Ngọc Liên/Báo Nhân Dân)
Tại thôn Tả Van Dáy 2, xã Tả Van, chị Tẩn Sử Mẩy, thành viên Hợp tác xã Mường Hoa, trực tiếp hướng dẫn du khách những thao tác cơ bản của kỹ thuật vẽ sáp ong và nhuộm chàm. Có thể giao tiếp bằng tiếng Anh, chị giới thiệu các mẫu hoa văn, hướng dẫn khách cách sử dụng chiếc bút chuyên dụng để tạo đường thẳng, đường cong và những họa tiết trên vải lanh.
Nguyên liệu và dụng cụ thực hành vẽ sáp ong (Ảnh: Ngọc Liên/Báo Nhân Dân)
Dụng cụ khá đơn giản, gồm vải, sáp ong và chiếc bút làm từ tre, với phần ngòi được ghép từ những lá đồng hình tam giác. Sáp ong được làm nóng trên bếp lửa nhỏ. Người thực hành chấm đầu bút vào sáp rồi đưa nhanh xuống mặt vải. Lực tay và tốc độ di chuyển quyết định độ đều của đường sáp.
Nhóm du khách hào hứng tìm hiểu kỹ thuật trang trí bằng sáp ong (Ảnh: Ngọc Liên/Báo Nhân Dân)
Những đường sáp nóng thấm vào sợi vải, tạo thành lớp ngăn màu cho công đoạn nhuộm. Sau khi hoàn thành hoa văn, tấm vải được đưa vào bể chàm, trải qua nhiều lần ngâm, phơi và nhuộm để màu bám dần vào sợi. Khi lớp sáp được loại bỏ, những đường nét ban đầu hiện lên trên nền xanh chàm, tạo nên sự tương phản đặc trưng.
Hướng dẫn du khách cách sử dụng bút vẽ sáp ong (Ảnh: Ngọc Liên/Báo Nhân Dân)
Với người mới thực hành, những nét vẽ đầu tiên thường chưa đều. Nhưng sau vài lần làm quen, các đường cong, đường thẳng và mảng hoa văn dần rõ nét. Từ thao tác tưởng như đơn giản, du khách có thể cảm nhận sự kiên nhẫn, khéo léo và kinh nghiệm được tích lũy trong quá trình làm nghề.
Du khách mặc trang phục dân tộc và thực hành vẽ sáp ong (Ảnh: Ngọc Liên/Báo Nhân Dân)
Tả Van vốn là một trong những địa bàn phát triển mạnh du lịch cộng đồng tại Sa Pa, với cảnh quan thung lũng Mường Hoa cùng bản sắc văn hóa của cộng đồng dân tộc Giáy. Nhiều năm qua, các mô hình homestay và hoạt động trải nghiệm văn hóa đã được người dân phát triển, góp phần tạo sinh kế đồng thời giữ gìn nhà ở, trang phục và nghề thủ công truyền thống.
Những buổi thực hành nghề thủ công tạo thêm sức hút cho du lịch trải nghiệm (Ảnh: Ngọc Liên/Báo Nhân Dân)
Việc đưa những công đoạn thủ công vào sản phẩm du lịch giúp nghề truyền thống có thêm không gian thực hành và tiếp cận công chúng. Với du khách, mỗi nét sáp, lần nhuộm chàm hay sản phẩm tự tay hoàn thiện trở thành một cách ghi nhớ về vùng đất. Với cộng đồng, đó cũng là cơ hội biến những giá trị văn hóa vốn hiện hữu trong đời sống thành sản phẩm trải nghiệm, qua đó góp phần bảo tồn bản sắc và tạo thêm nguồn thu từ du lịch.
