Ngày 21/6 hằng năm – Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam – không chỉ là dịp tôn vinh những người làm báo đang ngày đêm gìn giữ sự thật, lan tỏa giá trị tốt đẹp của cuộc sống, mà còn là dịp để nhắc nhớ về những con người thầm lặng đã dành cả cuộc đời cho việc bảo tồn văn hóa, gìn giữ cội nguồn dân tộc. Trong dòng chảy bền bỉ ấy, có những người phụ nữ đẹp từ tâm hồn đến nhân cách, sống nhân ái, bao dung và lặng lẽ góp sức giữ gìn những giá trị thiêng liêng mà cha ông để lại cho muôn đời sau.
Giữa những đóa hoa đẹp của đời sống văn hóa tâm linh Việt Nam, Giáo sư, Tiến sĩ danh dự, Viện sĩ, Nghệ nhân, Đồng thầy Đặng Thị Mát là một cái tên được nhiều người kính trọng và yêu mến. Ở bà hội tụ vẻ đẹp của trí tuệ, lòng nhân ái và một trái tim thủy chung với tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ – di sản văn hóa phi vật thể đã ăn sâu trong tâm thức người Việt từ bao đời nay.
Về với Sơn Tây – vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi núi non hòa quyện cùng chiều sâu lịch sử, nơi những mái đền cổ kính lặng thầm lưu giữ hồn thiêng dân tộc – người ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh Đồng thầy Đặng Thị Mát trong tà áo giản dị, gần gũi nhưng đầy uy nghiêm nơi cửa Phật, cửa Thánh. Trên cương vị trụ trì Chùa Hang – Đền Quan Tam, bà không chỉ là người gìn giữ không gian tâm linh, mà còn là người truyền lửa văn hóa, gìn giữ những giá trị đẹp của đạo Mẫu Việt Nam.
Điều khiến nhiều người kính phục ở bà không nằm ở danh vị hay học hàm, học vị, mà chính là nhân cách và tấm lòng bao la dành cho cộng đồng. Dù đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng như Giám đốc Trung tâm UNESCO Bảo tồn Di tích Lịch sử Văn hóa Ba Vì – Sơn Tây – Hà Nội; Chủ tịch Hội đồng Khoa học Văn hóa Tín ngưỡng thuộc Viện Nghiên cứu Văn hóa và Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng; Ủy viên Hội đồng Khoa học của Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát triển Văn hóa Đông Nam Á…, bà vẫn luôn giữ sự khiêm nhường, chân thành và lối sống giản dị đáng quý.
Cả cuộc đời mình, bà dành trọn tâm huyết cho tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ. Với bà, đạo Mẫu không chỉ là tín ngưỡng tâm linh, mà còn là hồn cốt văn hóa dân tộc, là nơi lưu giữ đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, lòng hiếu nghĩa và tinh thần hướng thiện của người Việt. Bởi thế, trên hành trình gìn giữ di sản ấy, bà luôn đau đáu một khát vọng: làm sao để những giá trị văn hóa truyền thống không bị mai một trước nhịp sống hiện đại.
Không chỉ bảo tồn nghi lễ, thực hành tín ngưỡng hay các giá trị văn hóa cổ truyền, Đồng thầy Đặng Thị Mát còn dành nhiều tâm sức cho công tác trùng tu, tôn tạo các công trình tâm linh gắn liền với lịch sử dân tộc. Đặc biệt, bà là người có công lớn trong việc xây dựng, gìn giữ và phát huy giá trị của Đền Thượng Tản Viên Sơn Thánh – nơi gắn với huyền tích Sơn Tinh bất tử trong tâm thức người Việt. Ngôi đền không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng, mà còn là chiếc cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa con người hôm nay với cội nguồn văn hóa ngàn đời của dân tộc.
Những ai từng gặp bà đều cảm nhận được ở người phụ nữ ấy một nguồn năng lượng ấm áp và bình an. Bà sống chan hòa, nhân hậu, luôn mở lòng giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn. Hằng năm, bà đều tham gia nhiều hoạt động thiện nguyện, sẻ chia với người nghèo, giúp đỡ những mảnh đời bất hạnh bằng tất cả sự chân thành của một tấm lòng từ tâm. Với bà, cho đi không phải để được ghi nhận, mà bởi lòng yêu thương con người đã trở thành lẽ sống tự nhiên trong cuộc đời mình.
Có lẽ chính bởi cái tâm sáng ấy mà Đồng thầy Đặng Thị Mát luôn nhận được sự yêu quý, kính trọng của đông đảo nhân dân và cộng đồng thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu trên khắp cả nước. Bà không chỉ là người giữ đạo, mà còn là người gìn giữ niềm tin, gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống giữa dòng chảy không ngừng của thời đại.
Đặc biệt, việc bà trở thành vị giáo sư, tiến sĩ danh dự đầu tiên trong lĩnh vực tín ngưỡng thờ Mẫu mang ý nghĩa vô cùng đặc biệt. Đó không đơn thuần là sự ghi nhận về mặt học thuật, mà còn là sự tôn vinh dành cho một đời tận tụy với văn hóa dân tộc. Danh hiệu ấy như một minh chứng đẹp cho giá trị của đạo Mẫu Việt Nam – một di sản tâm linh giàu tính nhân văn, hướng con người đến điều thiện lành và lòng biết ơn cội nguồn.
Ngày nay, giữa nhịp sống hiện đại với biết bao đổi thay, vẫn có những con người lặng thầm gìn giữ hồn dân tộc bằng cả trái tim mình. Và Đồng thầy Đặng Thị Mát chính là một người phụ nữ như thế – đẹp trong tâm hồn, sáng trong nhân cách, sống trọn nghĩa với đời và trọn lòng với di sản văn hóa cha ông.
Nhân Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6/2026, xin được dành những dòng trân trọng nhất để tôn vinh những người phụ nữ đang âm thầm giữ lửa văn hóa dân tộc. Họ chính là những bông hoa đẹp của đời sống tinh thần Việt Nam, góp phần làm cho những giá trị truyền thống mãi trường tồn cùng năm tháng.
Và tin rằng, bằng trái tim nhân hậu cùng sự tận hiến không mỏi mệt, Giáo sư, Tiến sĩ danh dự, Viện sĩ, Nghệ nhân, Đồng thầy Đặng Thị Mát sẽ tiếp tục là người truyền cảm hứng, người gìn giữ ánh sáng văn hóa tâm linh Việt Nam cho hôm nay và cho cả mai sau.
