Có những khối gỗ theo chân du khách vượt hàng nghìn cây số để sang Anh, Pháp, Mỹ… Lại có những tuyệt tác được định giá bằng cả gia tài nhưng người thợ nhất quyết lắc đầu. Đó là câu chuyện kiêu hãnh của mộc Kim Bồng (Hội An) – một làng nghề bên dòng Thu Bồn từng chạm đáy suy vong, nay lại hồi sinh rực rỡ dưới bàn tay của Nghệ nhân Nhân dân Huỳnh Sướng.
Là truyền nhân đời thứ 13, ông Huỳnh Sướng thấu cái khổ của nghề khi chứng kiến cảnh xưởng mộc tắt lửa, người làng bỏ xứ mưu sinh. Đứng trước nguy cơ mai một, ông hiểu rằng nếu tiếp tục giữ nghề cho riêng thì cái nghề sẽ chết.
Nghệ nhân Nhân dân Huỳnh Sướng (Nguồn: Báo Văn Hóa)
Bước ngoặt đến vào năm 1996, ông đưa ra quyết định táo bạo rằng ông quyết định mở rộng cửa nghề cho bất cứ người trẻ nào có đam mê. Nhờ sự chung tay của cộng đồng và hỗ trợ từ UNESCO, "mạch máu" Kim Bồng được khơi thông. Tiếng đục đẽo rộn ràng trở lại. Đến nay, làng nghề đã có hơn 200 lao động tại 20 cơ sở, biến nơi đây thành "thánh địa" hồi sinh của những di sản cổ kính khắp miền Trung. Đồ gỗ Kim Bồng không có sự rập khuôn của máy móc. Mỗi sản phẩm là độc bản, nương theo "tính nết" của từng thớ gỗ. Chính sự tinh xảo thuần thủ công này đã mê hoặc những du khách quốc tế khó tính nhất. Từ những món quà lưu niệm nhỏ, mộc Kim Bồng kiêu hãnh tiến vào phân khúc nội thất cao cấp với mức giá từ 2.000 đến 10.000 USD (khoảng 50 – 250 triệu đồng).
Minh chứng đỉnh cao cho hồn cốt Kim Bồng là tác phẩm "Nguồn cội" – chiếc đỉnh hình quả bầu liền khối khắc họa 1.000 con rồng thời Lý cùng các biểu tượng văn hóa Việt. Từng có đại gia ngã giá 3 tỷ đồng nhưng ông Sướng từ chối. Với ông, có những giá trị là duy nhất, không thể làm lại lần thứ hai và không thể quy đổi thành tiền.
Tác phẩm "Nguồn cội" của Nghệ nhân Nhân dân Huỳnh Sướng (Nguồn: Báo Văn Hóa)
Được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, mộc Kim Bồng không chỉ bán sản phẩm, họ bán câu chuyện văn hóa của đất và người xứ Quảng. Khi hoàng hôn buông xuống dòng Thu Bồn, tiếng đục đẽo vẫn đều đặn vang lên, như lời khẳng định: Giữa dòng chảy hiện đại, hồn cốt trăm năm của làng quê Việt vẫn vẹn nguyên qua từng thớ gỗ.
