Nguyễn Hà An (sinh năm 1998) là cô đồng trẻ tuổi thuộc thế hệ gen Z đang tích cực gìn giữ và lan tỏa tín ngưỡng thờ Mẫu. Gắn bó với nét văn hóa này gần 4 năm, Hà An không chỉ thực hành nghi lễ mà còn truyền cảm hứng đến các bạn trẻ thông qua việc xây dựng kênh TikTok thu hút hơn 33.500 lượt theo dõi.
Hình ảnh cô đồng gen Z Nguyễn Hà An tự tin trong canh hầu của mình. (Ảnh: NVCC)
PV: Chào Hà An, điều gì đã khiến Hà An quyết định ra trình đồng mở phủ và trở thành cô đồng từ khá sớm?
Cô đồng Nguyễn Hà An: Từ nhỏ, tôi đã được tiếp xúc với tín ngưỡng thờ Mẫu qua những chuyến đi viếng đền, phủ cùng gia đình, vì thế lề lối thờ cúng và phụng sự trở nên gần gũi với tôi từ rất sớm. Khi ra Hà Nội học tập và trải qua một vài biến cố trong cuộc sống, tôi có cơ hội tìm hiểu sâu hơn về tín ngưỡng dân gian này. Suốt hơn hai năm theo thầy học, tôi từng bước hiểu được những giá trị văn hóa – tinh thần cốt lõi, cũng như ý nghĩa của việc gìn giữ và phát huy di sản trong bối cảnh hiện đại. Từ những trải nghiệm đó, tôi quyết định ra trình đồng mở phủ và chính thức trở thành cô đồng vào tháng 11 năm 2023.
“Nhờ tín ngưỡng thờ Mẫu, cuộc sống của tôi thay đổi theo hướng tích cực, nhẹ nhàng, an yên hơn” - Cô đồng trẻ Hà An chia sẻ. (Ảnh: NVCC)
PV: Khi quyết định ra trình đồng mở phủ, Hà An nhận được phản ứng như thế nào từ gia đình và mọi người xung quanh?
Cô đồng Nguyễn Hà An: Gia đình tôi ủng hộ, và tôi tin điều đó xuất phát từ nỗ lực của cả hai phía. Suốt quãng thời gian dài theo thầy học, tôi không chia sẻ nhiều mà lặng lẽ thay đổi từ những điều nhỏ nhất. Mỗi dịp lễ Tết, tôi tự tay chăm chút bàn thờ gia tiên một cách cẩn trọng, chỉn chu. Chính những hành động âm thầm ấy khiến người thân dần cảm nhận được sự chuyển biến tích cực mà tín ngưỡng mang lại cho tôi. Nhờ vậy, trên hành trình gắn bó với tín ngưỡng thờ Mẫu, tôi luôn nhận được sự đồng hành và hậu thuẫn tận tình của gia đình, đó cũng là động lực để tôi kiên định với con đường mình đã chọn.
PV: Cuộc sống của Hà An thay đổi như thế nào sau khi trở thành cô đồng ?
Cô đồng Nguyễn Hà An: Trước đây, mỗi khi gặp khó khăn, tôi dễ rơi vào trạng thái tiêu cực, phóng đại thử thách và khó kiểm soát cảm xúc. Những vấn đề trong công việc, sức khỏe hay tình cảm nếu không như ý thường khiến tôi bực bội và mất cân bằng. Sau một thời gian thực hành tín ngưỡng, tôi học được cách điều hòa cuộc sống, biết sắp xếp công việc hợp lý hơn và trân trọng các mối quan hệ chất lượng. Tín ngưỡng giúp tôi tu dưỡng bản thân từng ngày, hướng tới những điều tích cực, từ đó sống nhẹ nhàng và an yên hơn.
Thay đổi bản thân qua những hành động nhỏ nhưng ý nghĩa, từ đó Hà An nhận được sự thấu hiểu và ủng hộ của gia đình. (Ảnh: NVCC)
PV: Theo Hà An, giá trị văn hóa truyền thống được truyền tải tới các bạn trẻ như thế nào thông qua nghi thức hầu đồng?
Cô đồng Nguyễn Hà An: Trước tiên, hầu đồng là một nghi lễ thuộc tín ngưỡng thờ Mẫu, được UNESCO vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Việc tôi thực hành và gìn giữ nghi thức này, ở góc độ cá nhân, cũng là cách góp phần giúp người trẻ nhận diện rõ hơn vẻ đẹp độc đáo của văn hóa dân tộc. Trong không gian hầu đồng, các làn điệu chầu văn không chỉ là lời ca tiếng hát, mà là sự kết hợp tinh tế giữa nhạc cụ truyền thống như đàn nguyệt, sáo, nhị… với ca từ giàu chất thơ, ca ngợi quê hương, đất nước và các giá trị nhân văn. Đó là một dạng nghệ thuật dân tộc đã được bồi đắp, lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Bên cạnh đó, cũng như nhiều thanh đồng khác, khi tham gia hầu đồng, tôi có cơ hội thể hiện dấu ấn cá nhân trong khuôn khổ một nghi lễ truyền thống, từ đó hiểu rõ bản ngã của mình hơn và cảm nhận sâu sắc sợi dây kết nối giữa quá khứ và hiện tại. Tôi hy vọng qua những hoạt động ấy, tín ngưỡng thờ Mẫu sẽ được lan tỏa rộng rãi hơn tới giới trẻ Việt Nam cũng như bạn bè quốc tế.
PV: Ngoài thực hành tín ngưỡng, Hà An đã tham gia thêm những hoạt động gì nhằm góp phần lan tỏa và phát huy giá trị văn hóa thờ Mẫu?
Cô đồng Nguyễn Hà An: Hiện tôi làm về nghiên cứu sản phẩm và nghiên cứu thị trường cho một thương hiệu thời trang tại Hà Nội, môi trường gắn với nhiều yếu tố hiện đại. Chính sự tiếp xúc đó lại khiến tôi càng mong muốn tìm về bản ngã và những giá trị truyền thống bên trong mình. Đó cũng là lý do tôi xây dựng kênh TikTok nhằm truyền tải những thông tin chính xác, tích cực về tín ngưỡng thờ Mẫu tới người trẻ. Kênh hiện thu hút hơn 33.500 lượt theo dõi và tôi đã lên kế hoạch phát triển nội dung chi tiết trong thời gian tới. Tôi hy vọng có thể lan tỏa rộng rãi hơn nữa, giúp các bạn trẻ cảm nhận rõ nét vẻ đẹp và ý nghĩa của tín ngưỡng này.
Giữa môi trường làm việc giàu tính hiện đại, Hà An nhận ra nhu cầu tìm lại bản ngã và gắn bó với những giá trị truyền thống của mình. (Ảnh: NVCC)
PV: Thời gian qua có không ít những ý kiến trái chiều xung quanh tín ngưỡng thờ Mẫu. Hà An có lời khuyên nào để giúp các bạn trẻ tiếp cận tín ngưỡng này một cách đúng đắn và tích cực hơn?
Cô đồng Nguyễn Hà An: Trong quá trình xây dựng kênh TikTok, tôi cũng nhận được nhiều ý kiến đa dạng từ người xem. Tôi luôn cố gắng tiếp nhận một cách bình tĩnh, chọn lọc và giữ định hướng nội dung của mình theo hướng truyền tải thông tin chính thống, tích cực và hữu ích. Nhờ sự ủng hộ của gia đình và niềm tin vào con đường mình chọn, tôi tin mình có thể lan tỏa những giá trị tốt đẹp của tín ngưỡng thờ Mẫu một cách nhẹ nhàng và bền bỉ.
Với các bạn trẻ, tôi nghĩ điều quan trọng nhất là giữ niềm tin vào bản thân và chủ động trong cuộc sống. Những lời dự báo hay cảnh báo đôi khi có thể xem như một gợi ý để hoàn thiện chính mình, nhưng không nên phụ thuộc hay để chúng chi phối suy nghĩ. Khi mỗi người biết trau dồi kiến thức, rèn luyện nội lực, chúng ta sẽ có đủ bản lĩnh để vượt qua những thử thách trong cuộc sống. Bên cạnh đó, khi đứng trước khó khăn, việc tâm sự với những người có kinh nghiệm cũng rất cần thiết, để nhận được những lời khuyên phù hợp và có định hướng giải quyết vấn đề một cách lành mạnh, thực chất.
PV: Cảm ơn những chia sẻ của Hà An!
