Lễ hội xuân chùa Mễ Sơn: Không gian văn hóa cộng đồng giữa miền di tích linh thiêng

Khai mạc Lễ hội xuân truyền thống chùa Mễ Sơn (Ảnh: Văn hóa Đông Nam Á)

Chùa Mễ Sơn là một ngôi chùa cổ có lịch sử hàng trăm năm, gắn bó mật thiết với đời sống tín ngưỡng của cư dân trong vùng. Trải qua nhiều biến thiên của thời gian, ngôi chùa không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo của cộng đồng Phật tử mà còn là trung tâm văn hóa – tâm linh của cả vùng, nơi lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, kiến trúc và truyền thống lễ hội đặc sắc. Với những giá trị tiêu biểu đó, di tích chùa Mễ Sơn đã trở thành điểm tựa tinh thần của người dân địa phương mỗi dịp xuân về.

Quảng cảnh chùa Mễ Sơn (Ảnh: Thông tin du lịch Quảng Ninh)

Tham dự lễ khai hội năm nay có sự hiện diện của nhiều vị đại biểu, lãnh đạo trung ương và địa phương như: ông Vương Duy Biên – nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; ông Lục Thành Chung – Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Quảng Ninh; ông Phạm Văn Thăng – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát triển Văn hóa Đông Nam Á; Đại đức Thích Nguyên Pháp – Ủy viên Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh Quảng Ninh, trụ trì chùa Mễ Sơn; cùng đại diện lãnh đạo chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể và đông đảo nhân dân, phật tử.
 

Ông Vương Duy Biên – nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; ông Phạm Văn Thăng – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát triển Văn hóa Đông Nam Á cùng các vị đại biểu, lãnh đạo địa phương có mặt tại chương trình (Ảnh: Văn hóa Đông Nam Á)

Phần lễ được tổ chức trang trọng trong không gian linh thiêng của ngôi cổ tự. Tiếng chuông chùa ngân vang hòa cùng làn khói hương trầm tạo nên bầu không khí thành kính, nơi mỗi người hướng tâm về những giá trị thiện lành của đạo Phật, cầu mong một năm mới bình an, mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an. Các nghi thức truyền thống được thực hiện theo nghi lễ Phật giáo kết hợp với nghi thức lễ hội của làng, thể hiện sự hòa quyện giữa tín ngưỡng dân gian và đời sống tôn giáo.
Cũng trong khuôn khổ buổi lễ, đại diện chùa Mễ Sơn đã tổ chức mừng thọ cho các cụ hương thân cao tuổi trong vùng. Được sự ủng hộ của các phật tử, các mạnh thường quân, chùa đã trao tặng 25 suất quà tặng cho các cụ cao tuổi trong vùng. Đây cũng là một nghĩa cử hết sức ý nghĩa, thể hiện tinh thần tương thân tương ái, giúp đời giúp người theo đúng tôn chỉ cửa Phật. 

Đại đức Thích Nguyên Pháp - Trụ trì chùa Mễ Sơn cùng đại diện Ban quản lý di tích chùa Mễ Sơn trao quà mừng thọ cho các cụ hương thân tại địa phương

Điểm đáng chú ý của lễ hội năm nay là việc lồng ghép Hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo do Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Quảng Ninh tổ chức. Trong khuôn khổ chương trình, các đại biểu và nhân dân địa phương đã được phổ biến những quy định của pháp luật liên quan đến hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về việc thực hành tín ngưỡng đúng pháp luật, giữ gìn sự trang nghiêm của không gian tôn giáo và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Đây là cách làm thiết thực, giúp lễ hội không chỉ là dịp sinh hoạt văn hóa – tâm linh mà còn là không gian giáo dục cộng đồng về nếp sống văn minh trong hoạt động tín ngưỡng.

Ông Lục Thành Chung - Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Quảng Ninh chủ trì Hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật tín ngưỡng tôn giáo (Ảnh: Văn hóa Đông Nam Á)

Nếu phần lễ mang màu sắc trang nghiêm, tĩnh tại thì phần hội diễn ra vào buổi chiều lại sôi nổi, rộn ràng tiếng cười. Hàng loạt trò chơi dân gian quen thuộc đã thu hút sự tham gia của đông đảo người dân như thi nấu cơm, đi cầu khỉ, bắt vịt, bịt mắt đập niêu… Những trò chơi tưởng chừng giản dị ấy lại chứa đựng trong đó tinh thần cộng đồng, sự khéo léo, nhanh nhẹn và tính gắn kết của cư dân làng xã. Trong tiếng cổ vũ náo nhiệt của người xem, không gian lễ hội trở nên sống động, tái hiện phần nào nhịp sống văn hóa truyền thống của làng quê Việt Nam mỗi dịp xuân về.

Đặc biệt, cuộc thi nấu cơm – một trò chơi quen thuộc trong nhiều lễ hội truyền thống – đã trở thành điểm nhấn hấp dẫn khi các đội thi vừa phải giữ lửa, vừa đảm bảo nấu được nồi cơm thơm dẻo trong thời gian quy định. Trong khi đó, trò đi cầu khỉ hay bắt vịt dưới ao lại mang đến những khoảnh khắc vui nhộn, tạo nên bầu không khí gần gũi và đầy tính cộng đồng.

Trò chơi dân gian thổi cơm thi nổi bật trong lễ hội  (Ảnh: Văn hóa Đông Nam Á)

Từ góc nhìn văn hóa, lễ hội chùa Mễ Sơn không chỉ đơn thuần là một sự kiện sinh hoạt tín ngưỡng đầu năm mà còn là một không gian văn hóa tổng hợp, nơi hội tụ nhiều yếu tố của đời sống truyền thống: từ tín ngưỡng Phật giáo, phong tục lễ hội, đến các trò chơi dân gian và tinh thần cố kết cộng đồng. Chính những yếu tố này đã giúp lễ hội trở thành một phần ký ức tập thể của người dân địa phương, được truyền nối qua nhiều thế hệ.

Trò đi cầu khỉ thu hút đông đảo sự chú ý của nhân dân cũng như du khách (Ảnh: Văn hóa Đông Nam Á)

Trong bối cảnh hiện nay, khi quá trình đô thị hóa và nhịp sống hiện đại đang tác động mạnh mẽ đến đời sống văn hóa ở nhiều địa phương, việc duy trì những lễ hội truyền thống như lễ hội xuân chùa Mễ Sơn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Không chỉ góp phần bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, lễ hội còn tạo nên không gian để cộng đồng tìm lại sự gắn bó, hướng về cội nguồn và nuôi dưỡng những giá trị đạo đức, tinh thần tốt đẹp.

Đêm văn nghệ mừng hội xuân truyền thống chùa Mễ Sơn (Ảnh: Văn hóa Đông Nam Á)

Lễ hội khép lại trong niềm hân hoan của người dân và phật tử, nhưng dư âm của ngày hội vẫn còn đọng lại trong tiếng chuông chùa ngân nga và trong ký ức của mỗi người tham dự. Giữa nhịp sống hiện đại, những lễ hội làng như ở chùa Mễ Sơn chính là sợi dây bền bỉ kết nối quá khứ với hiện tại, để từ đó những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và sống động trong đời sống cộng đồng hôm nay.