Theo Công hàm số NV/HAN/511/2026 của Đại sứ quán Ấn Độ, hạng mục trung tâm thông tin sẽ được bổ sung vào giai đoạn 2025 – 2029 với nguồn kinh phí dự kiến hơn 120 triệu rupee (tương đương khoảng 36 tỷ đồng). Công trình được lên kế hoạch xây dựng vào năm 2027 trên một ngọn đồi thấp đối diện với Nhà trưng bày Mỹ Sơn hiện tại, tuân thủ nghiêm ngặt các phương thức và quy trình hiện hành của Cơ quan Khảo sát Khảo cổ học Ấn Độ (ASI).
Thánh địa Mỹ Sơn (Ảnh: Sưu tầm)
Sau khi hoàn thành, Trung tâm Thông tin Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn sẽ đóng vai trò là nơi giới thiệu toàn bộ quá trình hợp tác, hỗ trợ của Chính phủ Ấn Độ và các chuyên gia quốc tế trong việc bảo tồn, trùng tu các nhóm tháp A, K, H, E, F. Nơi đây cũng sẽ trở thành không gian trưng bày, lưu trữ hệ thống hiện vật quý giá thu thập được trong suốt hành trình bảo tồn kéo dài từ năm 2017 đến năm 2029.
Nhìn lại giai đoạn 1 (2017 – 2022), với nguồn tài trợ khoảng 2,2 triệu USD từ Chính phủ Ấn Độ theo Bản ghi nhớ năm 2014, các nhóm tháp K, H, A, vốn bị tàn phá nặng nề do thời gian và chiến tranh, đã được gia cố và phục nguyên thành công. Dự án đã khắc phục triệt để tình trạng xuống cấp, khơi thông hệ thống thoát nước, xử lý tình trạng ứ đọng nước bề mặt và xây dựng tường bao bảo vệ xung quanh.
Quá trình bóc tách các lớp đất đá vùi lấp tại giai đoạn 1 đã phát hiện 734 hiện vật có giá trị nghiên cứu cao. Đặc biệt, tại lòng tháp A10, các chuyên gia hai nước đã tái phát hiện một đài thờ sa thạch sở hữu bộ bệ thờ Linga – Yoni liền khối lớn nhất còn nguyên vẹn trong nền điêu khắc Chămpa, hiện vật này đã được công nhận là Bảo vật Quốc gia vào năm 2022. Kết quả của giai đoạn 1 đã được Cục Di sản Văn hóa và Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia đánh giá cao về việc tuân thủ các nguyên tắc khảo cổ học, đề cao bảo tồn yếu tố gốc thông qua sử dụng vật liệu tương thích như gạch đá cũ và chất kết dính tự nhiên từ dầu rái, bột gạch, vôi nghêu.
Đoàn Ấn Độ tiếp tục hỗ trợ, phối hợp triển khai bảo tồn, trùng tu các nhóm tháp tại Mỹ Sơn (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Nối tiếp những thành công trước đó, trong giai đoạn 2025 – 2029, Chính phủ Ấn Độ tiếp tục cam kết tài trợ gần 4,9 triệu USD để triển khai bảo tồn, trùng tu nhóm tháp E-F. Mục tiêu trọng tâm của giai đoạn này là cứu vãn các phế tích kiến trúc khảo cổ học có nguy cơ sập đổ, bảo tồn hiện vật và thiết lập hệ thống dữ liệu hóa để nhận diện toàn diện giá trị di sản. Hệ thống cảnh quan quanh khu vực này cũng được cải tạo nhằm chống lại sự xâm thực của nguồn nước và thảm thực vật gây hại.
Tính đến hết năm 2025, dự án đã hoàn thành đúng tiến độ đề ra với 20% khối lượng công việc của tổng thể giai đoạn 2. Ông Nguyễn Công Khiết, Giám đốc Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn cho biết, các hoạt động tu bổ không chỉ dừng lại ở mục đích bảo tàng mà luôn gắn liền với định hướng phát triển du lịch bền vững. Theo kế hoạch trong năm 2026, ban quản lý sẽ chính thức mở cửa khu vực phía Tây của nhóm tháp E-F để đón khách tham quan, đồng thời tổ chức các tour thực tế cho học sinh, sinh viên trực tiếp tìm hiểu công tác khảo cổ, trùng tu tại công trường.
Việc lần lượt đưa các nhóm tháp sau trùng tu vào khai thác đã giúp phân luồng dòng khách, giảm thiểu tình trạng quá tải cục bộ tại một điểm như trước đây. Sự xuất hiện của các không gian kiến trúc mới được phục dựng hứa hẹn không chỉ mang lại sự trải nghiệm mới lạ cho du khách mà còn trực tiếp xây dựng nên một đội ngũ cán bộ kỹ thuật và công nhân lành nghề về bảo tồn di tích tại địa phương, đảm bảo nguồn nhân lực kế thừa lâu dài cho việc gìn giữ khu di sản.
