Từ câu chuyện tình yêu trong truyện thơ “Xống chụ xon xao” và biểu tượng “xai peng” – sợi dây tình gắn kết của người Thái, chương trình nghệ thuật “Xòe Thái – Trọn một vòng yêu” đưa chất liệu văn hóa truyền thống lên sân khấu nhạc vũ kịch đương đại, mở rộng câu chuyện về tình yêu, cộng đồng và sự gắn kết. Đây là điểm nhấn trong đêm khai mạc Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò 2026, diễn ra tối 16/10 tại phường Nghĩa Lộ, trong khuôn khổ lễ hội “Tinh hoa Xòe Thái – Sắc màu Tây Bắc” từ ngày 15-21/10, nhân dấu mốc 5 năm Nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO ghi danh.
Tổng đạo diễn cho rằng việc đưa di sản sống động vào đời sống đương đại không chỉ đánh thức ký ức văn hóa trong lòng thế hệ trẻ mà còn khẳng định sức sống bền bỉ của di sản Việt Nam trên hành trình hội nhập và phát triển. (Ảnh: CTV/Vietnam+)
Theo Tổng đạo diễn Lê Hải Yến, tác phẩm lấy cảm hứng từ “Xống chụ xon xao” – truyện thơ được ví như “Truyện Kiều” của người Thái, cùng ý niệm về “xai peng”, sợi dây thiêng tượng trưng cho tình yêu bền chặt. Từ chất liệu văn học dân gian, chương trình được xây dựng thành ba chương: “Mầm thương”, “Sợi nhớ” và “Vòng yêu”, dẫn dắt khán giả từ những rung động đầu đời đến những thử thách và cuối cùng là ngày đoàn tụ.
“Mầm thương” mở ra không gian Mường Lò trong buổi đầu khai phá, với hình ảnh gieo mạ, lao động và sàn hoa Hạn Khuống – một không gian sinh hoạt văn hóa đặc trưng của người Thái. Sang “Sợi nhớ”, những phong tục cưới hỏi, tục Tằng cẩu và hình ảnh người phụ nữ chờ đợi bên khung cửi được tái hiện, gợi lên sự thủy chung và những giá trị gia đình trong đời sống truyền thống.
Một khoảnh khắc đồng bào trình diễn Xòe Thái. (Ảnh: Nguyễn Á)
Đến “Vòng yêu”, câu chuyện tình riêng được mở rộng thành niềm vui chung của cộng đồng. Điểm nhấn là đại cảnh Xòe được xây dựng như một “siêu đám cưới” của bản Mường, với sự tham gia của 2.026 nghệ nhân và diễn viên. Hàng nghìn người cùng hòa vào vòng Xòe, biến điệu múa cộng đồng thành hình ảnh kết nối giữa con người với con người.
Đám cưới bản Mường được tái hiện tại chương trình (Ảnh: Newday Media)
Điểm khác biệt của chương trình là Xòe không được tách thành những tiết mục độc lập mà trở thành mạch ngầm xuyên suốt câu chuyện. Bên cạnh các điệu Xòe, những làn điệu Khắp cùng một số tập tục truyền thống được phục dựng, kết hợp với ngôn ngữ nhạc kịch và phụ đề tiếng Việt để khán giả dễ tiếp cận hơn với tầng sâu văn hóa bản địa.
Phối cảnh 3D chương trình “Xòe Thái – Trọn một vòng yêu.” (Ảnh: Newday Media)
Sân khấu cũng được mở rộng bằng công nghệ 3D mapping, tạo không gian bản Mường với núi rừng và cảnh sắc Tây Bắc. Sự kết hợp giữa thực cảnh dân gian, âm nhạc, vũ đạo và công nghệ hiện đại giúp những chất liệu vốn quen thuộc trong đời sống cộng đồng có thêm cách biểu đạt mới.
Công nghệ 3D mapping tương tác được ứng dụng xuyên suốt chương trình (Ảnh: Newday Media)
Theo Tổng đạo diễn Lê Hải Yến, điều quan trọng nhất để di sản có sức sống lâu dài vẫn là sự tham gia của cộng đồng. Hơn 2.000 nghệ nhân, người dân tộc Thái cùng hàng trăm nghệ sĩ chuyên nghiệp sẽ trực tiếp góp mặt trong chương trình. Họ không chỉ biểu diễn mà còn kể lại câu chuyện văn hóa của chính cộng đồng mình.
Từ câu chuyện của một đôi trai gái, “Xòe Thái – Trọn một vòng yêu” vì thế hướng tới một vòng tròn rộng hơn – nơi tình yêu, ký ức, phong tục và tinh thần cộng đồng cùng hòa vào nhau. Đây cũng là cách di sản được đưa vào đời sống đương đại mà vẫn giữ được sợi dây kết nối với nguồn cội.
