Từ ngày 24-27.9, thị trấn Paete, tỉnh Laguna, Philippines tổ chức Paete-Ukit Taka Festival 2026, tôn vinh hai truyền thống thủ công tiêu biểu của địa phương là chạm khắc gỗ (ukit) và làm taka bằng giấy bồi. Không chỉ là một lễ hội văn hóa, sự kiện còn được địa phương định hướng như không gian gìn giữ, phát huy và trao truyền những kỹ nghệ đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống văn hóa Paete.
Paete-Ukit Taka Festival 2026 chính thức bắt đầu ngày 24.9 với Thánh lễ tạ ơn tại Nhà thờ Saint James the Apostle. Sau nghi thức này là lễ cắt băng khai mạc với sự tham dự của đại diện chính quyền tỉnh Laguna và chính quyền thị trấn Paete. Các hoạt động của lễ hội kéo dài đến ngày 27.9, hướng tới tôn vinh những truyền thống thủ công gắn với Paete, đặc biệt là nghề chạm khắc gỗ và làm taka.
Trong văn hóa địa phương, ukit là nghệ thuật chạm khắc gỗ truyền thống của Paete, được biết đến với yêu cầu cao về sự kiên nhẫn, kỹ thuật và tính sáng tạo. Nghề này được truyền lại qua nhiều thế hệ và trở thành một trong những dấu ấn nổi bật của thị trấn. Chính quyền đô thị Paete giới thiệu địa phương là “Carving Capital of the Philippines”, đồng thời xác định chạm khắc gỗ là một bộ phận quan trọng trong di sản nghệ thuật và văn hóa của cộng đồng.
Những hình ảnh đầu tiên tại lễ hội. Ảnh: Provincial Government of Laguna
Bên cạnh ukit, taka là một hình thức thủ công sử dụng giấy bồi, thường được tạo hình bằng khuôn để làm nên các sản phẩm như hình ngựa, chim và những nhân vật phục vụ lễ hội. Những sản phẩm này được hoàn thiện bằng màu sắc sinh động, vừa mang giá trị tạo hình vừa gắn với đời sống văn hóa dân gian của Paete. Theo thông tin của chính quyền địa phương, taka cùng với ukit là hai truyền thống thủ công đặc trưng được giới thiệu và gìn giữ thông qua Ukit-Taka Festival.
Việc đặt hai nghề thủ công trong cùng một lễ hội cho thấy mối liên hệ giữa kỹ nghệ, đời sống cộng đồng và bản sắc địa phương. Các sản phẩm thủ công không chỉ là những vật thể được tạo ra để sử dụng hoặc trưng bày mà còn lưu giữ tri thức về vật liệu, kỹ thuật tạo hình và kinh nghiệm nghề nghiệp được tích lũy qua thời gian.
Nghệ nhân chạm khắc gỗ ukit. Ảnh: The Kapampangan Traveller
Paete-Ukit Taka Festival vì vậy cũng tạo ra một không gian để nghề truyền thống được hiện diện trong đời sống cộng đồng. Việc tổ chức lễ hội thường xuyên góp phần đưa kỹ nghệ của các nghệ nhân đến gần hơn với công chúng, đồng thời tạo điều kiện để thế hệ trẻ nhận biết giá trị của những nghề đã gắn bó với lịch sử địa phương. Chính quyền tỉnh Laguna nhấn mạnh việc hỗ trợ, nuôi dưỡng và làm giàu các truyền thống văn hóa, trong đó có di sản chạm khắc gỗ và làm taka của Paete.
Câu chuyện bảo tồn nghề chạm khắc gỗ ở Paete cũng đang được đặt trong những nỗ lực rộng hơn nhằm duy trì sức sống của ngành nghề truyền thống. Năm 2024, Viện Nghiên cứu và Phát triển Sản phẩm Lâm nghiệp thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ Philippines triển khai dự án LiLOK nhằm nghiên cứu lịch sử văn hóa, lập bản đồ chuỗi giá trị và đề xuất giải pháp hỗ trợ ngành chạm khắc gỗ tại Paete. Dự án được khởi động tại Ukit-Taka Festival và có sự phối hợp của chính quyền Paete cùng một số cơ sở giáo dục, nghiên cứu.
Du khách tìm hiểu về Ukit và Taka. The Kapampangan Traveller
Một nội dung đáng chú ý của dự án LiLOK là hướng tới nâng cao kỹ năng và mở rộng cơ hội tham gia cho phụ nữ, thanh niên trong ngành chạm khắc gỗ. Điều này cho thấy bảo tồn nghề truyền thống không chỉ dừng ở việc lưu giữ kỹ thuật, mà còn đặt ra yêu cầu tạo môi trường để nghề tiếp tục được thực hành và phát triển trong điều kiện mới.
Trong bối cảnh đó, Paete-Ukit Taka Festival 2026 trở thành một dịp để cộng đồng khẳng định giá trị của những nghề thủ công đã tạo nên dấu ấn riêng cho địa phương. Từ những đường chạm trên gỗ đến những sản phẩm taka bằng giấy bồi, mỗi kỹ nghệ đều phản ánh mối quan hệ giữa bàn tay người thợ, vật liệu và tri thức được trao truyền.
Đối với Paete, gìn giữ ukit và taka không chỉ là bảo tồn những sản phẩm thủ công truyền thống. Đó còn là duy trì một phần ký ức, kỹ năng và bản sắc của cộng đồng, để những nghề từng được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác tiếp tục có vị trí trong đời sống văn hóa Philippines đương đại.
