VHO – Từ cây lanh trên những nương đá đến những tấm vải mang hoa văn đặc trưng, nghề trồng lanh và dệt vải của người Mông chứa đựng nhiều tri thức dân gian, kỹ năng thủ công và quan niệm thẩm mỹ được trao truyền qua nhiều thế hệ. Những giá trị ấy đang được giới thiệu tới công chúng qua triển lãm chuyên đề “Sợi lanh kể chuyện văn hóa người Mông” tại Bảo tàng tỉnh Tuyên Quang.
Cắt băng khai mạc triển lãm (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Sáng 15.9, tại Bảo tàng tỉnh Tuyên Quang, Cơ sở 2 ở phường Hà Giang 1, triển lãm “Sợi lanh kể chuyện văn hóa người Mông” và không gian trải nghiệm di sản văn hóa chính thức khai mạc. Chương trình do Bảo tàng tỉnh Tuyên Quang tổ chức, với các hoạt động nghệ thuật chào mừng do Trung tâm Văn hóa và Điện ảnh tỉnh thực hiện.
Triển lãm diễn ra từ ngày 15.9 đến hết ngày 15.11 (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Trưng bày giới thiệu hơn 70 ảnh tư liệu, ảnh nghệ thuật cùng khoảng 200 hiện vật, tái hiện những nét tiêu biểu trong đời sống văn hóa của đồng bào Mông qua phong tục, tập quán, lễ hội và nghề thủ công truyền thống. Trong đó, điểm nhấn là không gian “Kỹ thuật trồng lanh và dệt vải lanh của người Mông”, đưa người xem theo hành trình từ cây lanh, sợi lanh đến vải và trang phục truyền thống.
Triển lãm giúp người xem hiểu rõ hơn quá trình tạo nên sản phẩm dệt thủ công đặc trưng của đồng bào Mông (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Để tạo nên một tấm vải lanh hoàn chỉnh, người Mông phải trải qua hàng chục công đoạn thủ công như gieo trồng, thu hoạch, tách sợi, se sợi, nối sợi, dệt, giặt, phơi và nhuộm. Một số vùng nghề ghi nhận quy trình có tới hơn 20, thậm chí gần 40 công đoạn.
Không chỉ mang giá trị sử dụng, vải lanh còn gắn chặt với đời sống tinh thần và bản sắc của người Mông. Những hoa văn được tạo nên bằng kỹ thuật thủ công, trong đó có phương pháp vẽ sáp ong, thể hiện sự tinh tế trong tư duy thẩm mỹ và chứa đựng những biểu tượng gắn với thiên nhiên, đời sống, tín ngưỡng của cộng đồng. Năm 2016, Kỹ thuật trồng lanh và dệt vải lanh của người Mông được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Tại triển lãm, du khách còn được trực tiếp trải nghiệm di sản cùng nghệ nhân (Ảnh: Báo Văn Hoá)
Đặc biệt, triển lãm không dừng lại ở việc trưng bày. Công chúng và du khách được trực tiếp trải nghiệm cùng nghệ nhân, trong đó có hoạt động vẽ hoa văn bằng sáp ong trên vải lanh. Cách tiếp cận này giúp di sản trở nên gần gũi, tạo cơ hội để người xem hiểu hơn về công sức, kỹ năng và tri thức nằm sau mỗi sản phẩm thủ công.
Việc kết hợp giữa trưng bày, trình diễn và trải nghiệm cũng mở ra hướng phát huy giá trị di sản gắn với du lịch và sinh kế cộng đồng. Thực tế, các sản phẩm từ vải lanh đang được phát triển thành nhiều mặt hàng phục vụ đời sống và du lịch, góp phần tạo thêm thu nhập cho người dân, đồng thời đưa hình ảnh văn hóa Mông đến gần hơn với du khách.
Triển lãm “Sợi lanh kể chuyện văn hóa người Mông” diễn ra từ ngày 15.9 đến hết ngày 15.11, là dịp để công chúng không chỉ nhìn thấy một nghề thủ công truyền thống mà còn nhận diện phía sau từng sợi lanh là câu chuyện về lao động, ký ức và bản sắc văn hóa được cộng đồng gìn giữ qua thời gian.
