Tâm điểm của làng nghệ thuật múa những ngày cuối tháng 3 chính là vở ballet đương đại mang tên “Dó”. Tác phẩm của đạo diễn Hương Na Trần, Phan Lương và biên đạo Vũ Ngọc Khải sẽ chính thức công diễn tại Nhà hát Hồ Gươm tối 29/3, hứa hẹn tạo nên một định nghĩa mới về múa hàn lâm bản sắc Việt.
Ở “Dó”, những vật dụng mộc mạc như giấy dó, nơm, quạt, chiếu hoa không chỉ là đạo cụ mà trở thành linh hồn của chuyển động. Biên đạo Vũ Ngọc Khải chia sẻ, thay vì những cú vươn cao thẳng tắp của ballet phương Tây, nghệ sĩ trong “Dó” hạ thấp trọng tâm, bám sát mặt đất để tái hiện nhịp điệu nông nghiệp. Từ quăng chài, gánh nước đến cấy lúa, sự giao thoa giữa bản giao hưởng “Bốn mùa” của Vivaldi với tiếng đàn T’rưng, đàn tranh cùng tạo nên một cấu trúc âm thanh vừa sang trọng vừa thuần khiết.
NSND Trần Ly Ly khi nhận xét về “Dó” đã nhấn mạnh thông điệp rõ ràng của các nghệ sĩ trẻ: Bản sắc không nằm ở việc sao chép những mô hình sẵn có trên thế giới, mà ở khả năng biến di sản thành động lực sáng tạo. “Dó” hứa hẹn là một trong những sản phẩm công nghiệp văn hóa góp phần gia tăng “sức mạnh mềm” quốc gia, đồng thời mở ra tiềm năng xuất khẩu các sản phẩm dịch vụ văn hóa có sức cạnh tranh toàn cầu.
Ballet "Dó" được ê-kíp nghệ sĩ trẻ thực hiện hứa hẹn kiến tạo sản phẩm nghệ thuật có bản sắc và sức cạnh tranh quốc tế (Ảnh: Ban tổ chức vở diễn)
Nếu “Dó” đại diện cho dòng chảy hàn lâm, thì thị trường âm nhạc đại chúng lại chứng kiến sự bùng nổ của những cái tên như Phương Mỹ Chi, Hòa Minzy (Nguyễn Thị Hòa), Đức Phúc, Erik (Lê Trung Thành). Dự án “Vũ trụ cò bay” của Phương Mỹ Chi hay hình tượng “Thị Mầu” của Hòa Minzy đã chứng minh rằng văn học và làn điệu dân gian khi kết hợp với Pop, Hip-hop hay EDM không hề bị lỗi thời, mà trái lại, đã tạo nên xu hướng cho dòng âm nhạc đại chúng Việt.
Không dừng lại ở âm nhạc, các nhà sáng tạo nội dung như Tuấn Cry (Nguyễn Sỹ Tuấn), Long Khoa Học (Trần Long), Tuyết Mai Lây Dì (Nguyễn Thị Tuyết Mai) đang giải mã lịch sử bằng ngôn ngữ của thế hệ mình: hài hước, trực quan và ngắn gọn. Khi truyền thống trở thành điều “muốn kể” thay vì “phải học”, di sản đã thực sự sống lại một đời sống rực rỡ trên các nền tảng số.
Phương Mỹ Chi biểu diễn tại School Tour "Vũ trụ Cò bay" (Ảnh: VMAS Entertainment)
Kênh TikTok truyền tải văn hóa của Tuyết Mai (Ảnh: Sinh viên Việt Nam)
Có thể thấy rõ, AI và các phần mềm hiện đại là “bàn đạp” để nghệ sĩ trẻ tự do sáng tạo. Tuy nhiên, nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long cũng đưa ra cảnh báo về những sản phẩm “mì ăn liền” với ca từ thô, bắt trend thiếu chiều sâu đang tồn tại. Ông nhấn mạnh, nghệ sĩ trẻ ngày nay phải là những “đại sứ văn hóa”, cần có sự cân bằng giữa công cụ kỹ thuật số và rung động thực của trái tim. Đồng quan điểm, nhạc sĩ Giáng Son cổ vũ nghệ sĩ trẻ bước ra khỏi “vùng an toàn” nhưng phải dựa trên nền tảng văn hóa vững chắc. Những thử nghiệm bứt phá trong cách hát, cách dàn dựng cần gắn liền với tinh thần trách nhiệm và lòng tự tôn dân tộc.
Hiện nay, các đơn vị như Nhà hát Ca múa nhạc Quốc gia Việt Nam, Nhà hát Ca múa nhạc Thăng Long đang đẩy mạnh chiến lược số hóa, đưa nghệ thuật truyền thống lên đa nền tảng. Đây là bước đi đúng đắn để biến di sản thành tài sản, thúc đẩy kinh tế – xã hội. Sự nhập cuộc của thế hệ nghệ sĩ trẻ với tư duy “mở”, sẵn sàng chấp nhận rủi ro và khả năng đối thoại sòng phẳng với quốc tế chính là chìa khóa để hiện thực hóa khát vọng vươn mình của văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
